Maffia is de naam van een geheel van geheime criminele organisaties, georganiseerd in afdelingen. Een persoon die tot de maffia behoort wordt een maffioso (meervoud maffiosi) genoemd.
De tentakels spreiden zich uit over heel Italië, en bereiken verschillende delen van het Middellandse-Zeegebied. Bovendien wijken sommige Italiaanse families uit naar de Verenigde Staten. In steden als New York ontstond een gelijkaardig fenomeen als wat men in thuisland Italië kende.
De eerste maffiafamilies trokken uit het platteland naar Palermo nadat ze met het einde van de feodaliteit hun juridische macht verloren. Ze lieten hun eigendommen na aan de 'gabellotti', die clans vormden. Vanaf de jaren zestig verdwijnen talloze lichamen in de fundamenten van Palermo. Clans uit Corleone, en ook New York, roken hun kans. Ze maakten korte metten met de 'eerbaren', getrouw aan de traditionele afpersingsmethoden.
In Marseille bevond zich het wereldcentrum van heroïnehandel. Nadat de French Connection door Franse en Amerikaanse recherche werd opgeruimd, werd Marseille al snel vervangen door Palermo.
Ontstaan
Het ontstaan van de maffia begint al ruim voor de 19e eeuw; het Sicilië van toen was puur agrarisch, en in het bezit van edele landeigenaren, meestal met de status van baron. Deze 'nobili' staken natuurlijk niet zelf de handen uit de mouwen om het land te bewerken. Tegen een percentage van de oogst en een pachtsom, verdeelden zij het land onder de boeren. Om toezicht te houden op het eigendom, en er zeker van te zijn dat de oogst voldoende zou opbrengen, namen zij opzichters in dienst. Deze opzichters werden door de pachters 'chef', ofwel 'capo' genoemd. Deze capo was het aanspreekpunt voor het herverpachten van de grondstukken, en nog belangrijker de verdeling van het regenwater dat werd opgeslagen in de bassins ten behoeve van irrigatie. Het irrigeren van de akkers op het zeer droge eiland was de enige garantie voor welstand. Kort gezegd; hij die het water bezat of verdeelde, bezat ook de rijkdom en daardoor de macht. Opzichters waren corrupt, en vrij om te beschikken over het lot van vele pachters. Daar is de basis gelegd voor de hedendaagse maffia, die zich voornamelijk bezighoudt met prostitutie, afpersing en politiek.
Oorsprong
De oorspronkelijke maffia is ontstaan op Sicilië (zie Cosa Nostra), als antwoord op de 'overheersing' van de verschillende regeringen en tegenwoordig die van Rome. De term is zeer waarschijnlijk ontleend aan een folkloristisch toneelstuk van Giuseppe Rizzotto, getiteld "I Mafiusi di la Vicaria". Een andere mogelijke oorsprong van de naam verwijst naar de Arabische overheersers die in het Saracenen-tijdperk Palermo regeerden, namelijk de stam Ma Afir. Nog een mogelijke, Arabische invloed is Mu Afat. Mu betekent moed, Afat het beschermen van de zwakkeren tegenover de sterken.